Deneme Süresinde İşten Çıkarma 2026

Deneme Süresinde İşten Çıkarma, 2026 yılında da işçi-işveren ilişkisinde en çok yanlış anlaşılan başlıklardan biridir. Deneme süresi, tarafların “birbirini tanıması” için öngörülen bir dönemdir; ancak bu dönem, işçinin sigortasız çalıştırılabileceği ya da işverenin “sebep söylemeden her şeyi yapabileceği” anlamına gelmez. Deneme süresinde işten çıkarma halinde bildirim (ihbar) süresi uygulanmadan fesih yapılabilmesi mümkün olsa da, işçinin çalıştığı günlerin ücreti, varsa fazla mesai ve diğer işçilik alacakları korunur. Bu rehberde; deneme süresinin sınırlarını, 2026 uygulamasında işverenin ve işçinin haklarını, tazminat/işsizlik maaşı etkisini, SGK çıkış kodlarını ve pratikte en sık yapılan hataları net bir çerçevede ele alıyorum. 

Deneme süresi nedir, 2026’da süresi kaç aydır?

Deneme süresi, iş sözleşmesine “deneme kaydı” konulmasıyla doğar. Yani her iş sözleşmesi otomatik olarak deneme süreli değildir; sözleşmede açıkça yer alması gerekir. Deneme kaydı varsa, taraflar bu dönemde çalışma ilişkisinin kendileri için uygun olup olmadığını pratikte görür.

2026 itibarıyla uygulamada esas alınan temel sınırlar şunlardır: Deneme süresi bireysel iş sözleşmelerinde en çok 2 ay olabilir. Eğer işyerinde toplu iş sözleşmesi (sendika ile imzalanan ve işyerine uygulanan sözleşme) varsa, deneme süresi 4 aya kadar uzatılabilir. Sözleşmeye daha uzun bir deneme süresi yazılması, her zaman geçerli olmaz; çoğu durumda kanuni üst sınırı aşan kısım “işlemiyor” kabul edilir. 

Önemli bir ayrım: Deneme süresi içinde “her fesih serbest” değildir. Deneme süresi, yalnızca bildirim süresine uymadan fesih kolaylığı sağlar. Bunun dışında işverenin eşit davranma borcu (benzer durumdaki çalışanlara ayrımcı yaklaşmama), iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü, ücret ödeme ve SGK bildirimi gibi temel yükümlülükleri aynen devam eder. 

Deneme süresinde işten çıkarma nasıl yapılır? Yazılı bildirim şart mı?

Deneme süresi içinde taraflar, iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın feshedebilir. “Bildirim süresi” (ihbar süresi), normal şartlarda fesihte karşı tarafa tanınan hazırlık süresidir. Deneme süresinde ise kanun, bu hazırlık süresini aramaz.

Uygulamada en güvenli yol, feshi yazılı yapmak ve fesih tarihini netleştirmektir. Yazılı bildirim şartı, her durumda “mutlak zorunluluk” gibi algılansa da; ispat (kanıtlama) açısından kritik önemdedir. Özellikle “çıkış tarihi”, “ücret alacakları”, “kalan izin” gibi konularda sonradan uyuşmazlık yaşanmasını önler.

İşveren açısından pratikte dikkat edilmesi gerekenler:

• Deneme kaydının sözleşmede açık olması (sonradan “denemeydi” denilmesi çoğu zaman ispat sorunu yaratır).
• Çıkış tarihinin doğru belirlenmesi ve ücret/prim işlemlerinin buna göre yapılması.
• İşçinin çalıştığı günlerin ücretinin ve varsa hak ettiği yan ödemelerin (yemek, yol, prim gibi düzenli ödemeler) eksiksiz ödenmesi.

İşçi açısından pratikte dikkat edilmesi gerekenler:

• Çalışılan günlere ait ücret bordrosu ve ödeme kayıtlarının saklanması.
• SGK işe giriş ve işten ayrılış kayıtlarının e-Devlet üzerinden kontrol edilmesi.
• İşverenin “elden ödeme”, “sigortayı sonra yaparız” gibi tekliflerine karşı temkinli olunması.

Deneme süresinde tazminat, ihbar ve işsizlik maaşı hakkı var mı?

Deneme süresinde fesihte en çok sorulan konu “tazminat alır mıyım?” sorusudur. Burada iki kavramı net ayırmak gerekir:

Kıdem tazminatı (işçinin belirli koşullarda çalışma süresine bağlı doğan tazminatı) ve ihbar tazminatı (bildirim süresine uymadan fesihte ödenen tazminat) deneme süresinde yapılan fesihlerde çoğu durumda doğmaz. Çünkü deneme süresi feshi, kural olarak “bildirim süresiz fesih” rejimine bağlanmıştır. 

Buna karşılık, deneme süresinde işçi “hiç hak alamaz” düşüncesi yanlıştır. İşçi, çalıştığı günlerin ücretini, varsa fazla mesai, hak edilmiş prim/ikramiye gibi ödemeleri ve sözleşmeden doğan diğer haklarını talep edebilir. Deneme süresi, ücret ve işçilik alacaklarını ortadan kaldırmaz. 

İşsizlik maaşı bakımından ise deneme süresi feshi, uygulamada çoğu zaman işçinin işsizlik ödeneğine hak kazanmasını zorlaştırır. İşsizlik ödeneği, belirli prim günleri ve “kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma” gibi şartlara bağlıdır. Deneme süresinde kısa çalışma süresi ve SGK çıkış kodu, bu değerlendirmede belirleyici olabilir. 

2026’da SGK çıkış kodu (deneme süresi) ne olur, neyi etkiler?

Deneme süresinde iş sözleşmesinin sona ermesinde SGK “işten ayrılış nedeni” olarak bir kod kullanır. 2026 uygulamasında deneme süresine ilişkin en temel kodlar şunlardır:

• Kod 1: Deneme süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi
• Kod 2: Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi

Bu kodlar, işçinin işsizlik ödeneği başvurusu gibi süreçlerde “işten çıkış nedeni” açısından önem kazanabilir. Ayrıca bazı uyuşmazlıklarda, işverenin “deneme süresi” iddiasının sistem kayıtlarıyla tutarlı olup olmadığı da kontrol edilir. 

Burada kritik nokta şudur: Kodun “deneme” olması, işverenin her uygulamasını otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez. Örneğin işçi fiilen deneme süresi bittikten sonra çalıştırılmaya devam ettiği halde “denemeden çıktın” denilerek kod 1 verilmesi, uyuşmazlıkta işveren aleyhine değerlendirmelere yol açabilir. 

Deneme süresinde işten çıkarma hangi hallerde “hukuka aykırı” sayılabilir?

Deneme süresi, fesihte prosedürü basitleştirir; fakat işverenin sınırsız bir takdir alanı olduğu anlamına gelmez. Aşağıdaki risk alanlarında deneme süresi feshinin “hukuka aykırı” olduğu iddiaları güçlenebilir:

• Ayrımcılık iddiası: Cinsiyet, hamilelik, engellilik, sendikal faaliyet gibi nedenlerle fesih yapıldığı ileri sürülüyorsa, “denemeydi” savunması tek başına yeterli görülmeyebilir. (Ayrımcılık: Benzer durumdaki çalışanlar arasında haklı neden olmaksızın farklı muamele.)
• Kötü niyetli fesih iddiası: İşverenin deneme süresini, sistematik şekilde “kısa süre çalıştır-çıkar” pratiğine dönüştürmesi, uyuşmazlıklarda tartışma yaratabilir.
• Ücret ve SGK ihlali: Deneme süresinde sigortasız çalıştırma, eksik prim, elden ödeme gibi uygulamalar fesihten bağımsız olarak ciddi hukuki sonuçlar doğurur.
• İş sağlığı ve güvenliği ihlali: Deneme süresinde de işverenin İSG yükümlülüğü (riskleri azaltma, eğitim, ekipman sağlama) devam eder.

Ayrıca “işe iade” (fesih geçersizse işe dönüş talebi) bakımından, iş güvencesi şartları ayrıca aranır. Genel çerçevede; işçinin aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi ve işyerinde belirli ölçek şartları gibi kriterler gündeme gelir. Deneme süresinde işten çıkarma, çoğu dosyada bu 6 aylık koşul nedeniyle işe iade yolunu pratikte zorlaştırır; ancak her somut olay kendi koşullarında değerlendirilir. 

2026 pratik rehber: İşçi ve işveren için kontrol listesi + tablo

Deneme süresinde işten çıkarma sürecinde en büyük kayıp, “ben haklıyım” duygusuyla belgesiz ilerlemektir. Aşağıdaki kısa kontrol listeleri, 2026 uygulamasında en sık görülen uyuşmazlıkların önüne geçer.

İşveren için kontrol listesi

• İş sözleşmesinde deneme kaydı var mı? Süre üst sınırları aşıyor mu?
• Çıkış tarihi net mi? Son ücret, fazla mesai, prim gibi kalemler ödendi mi?
• SGK çıkış kodu doğru mu ve kayıtlarla tutarlı mı?
• Fesih gerekçesi yazılmasa bile, fesih “ayrımcılık şüphesi” yaratacak bir bağlamda mı?

İşçi için kontrol listesi

• e-Devlet’ten SGK işe giriş ve işten ayrılış kaydını kontrol ettiniz mi?
• Ücret ödemeleri banka üzerinden mi? Elden ödeme varsa belge var mı?
• İşyerinde çalışma saatleri/fazla mesai fiilen nasıldı? Mesaj, vardiya planı, giriş-çıkış kayıtları saklandı mı?

Özet tablo (2026)

SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

Deneme süresinde işten çıkarma için gerekçe yazmak zorunlu mu?

Deneme süresinde fesihte bildirim süresi aranmadan fesih yapılabildiği için, uygulamada gerekçe yazılmadan da fesih görülebilir. Ancak uyuşmazlık riskini azaltmak için fesih tarihinin ve temel çerçevenin yazılı olması ispat açısından önemlidir; ayrıca ayrımcılık iddialarında “denemeydi” demek tek başına koruma sağlamayabilir. 

Deneme süresinde işten çıkarıldım, maaşımı alamadım. Ne yapabilirim?

Deneme süresinde fesih, çalışılan günlerin ücretini ortadan kaldırmaz. Öncelikle ödeme kanıtlarınızı ve bordro/mesai kayıtlarını toparlayın; SGK kayıtlarını kontrol edin. Ödenmeyen işçilik alacakları için hukuki yollara başvuru gündeme gelebilir. 

Deneme süresinde işten çıkış kodum 1 yazılmış. Bu ne anlama gelir?

Kod 1, deneme süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi anlamına gelir. Bu kayıt, işten ayrılış nedeninin sistemde nasıl göründüğünü gösterir ve bazı başvurularda (özellikle işsizlik ödeneği değerlendirmesinde) önem kazanabilir. 

Deneme süresi bittiği halde “denemeden çıkardık” diyebilirler mi?

Deneme süresi, sözleşmede kararlaştırılan ve kanuni üst sınıra tabi bir dönemdir. Bu süre aşıldığı halde çalışmaya devam ediyorsanız, “deneme feshi” iddiası somut olayda tartışmalı hale gelir. Böyle bir durumda sözleşme, bordro, yazışmalar ve SGK kayıtlarıyla fiili çalışma süresi netleştirilmelidir. 

Deneme süresinde işten çıkarma halinde ihbar tazminatı alabilir miyim?

Genel kural olarak deneme süresinde fesihte bildirim süresi uygulanmadığından ihbar tazminatı doğmaz. Buna rağmen somut olayın niteliği (deneme kaydının geçerliliği, sürenin aşılıp aşılmadığı gibi) değerlendirmeyi etkileyebilir.